از مصرف داروهای حاوی استامینوفن بدون توصیه پزشك خودداری كنید. دكتر طلوع كسرایی، داروساز و كارشناس امور دارو واحد اطلاع‌رسانی معاونت غذا و داروی دانشگاه علوم پزشكی جندی‌شاپور اهواز، در گفت‌وگو ایسنا با بیان این كه استامینوفن در بدن آنزیمی را كه باعث ایجاد درد می‌شود ( آنزیم سیلكواكسیژناز ‌١و II) مهار می‌كند، اظهار كرد: « اثر ضد تب استامینوفن بوسیله تاثیر مستقیم بر مركز تنظیم حرارت در قسمت مخصوصی از مغز ظاهر می‌شود.» وی یادآور شد: « این دارو معمولا به صورت خوراكی تجویز می‌شود و جذب آن به سرعت تخلیه معده بستگی دارد و معمولا در عرض ‌٣٠ تا ‌٦٠ دقیقه مقدار آن در خون به حداكثر می‌رسد.» كسرایی افزود: « این دارو توسط آنزیم‌های كبدی متابولیزه و دفع می‌شود، نیمه عمر این دارو دو تا سه ساعت و عملكرد كلیوی بر روی آن تقریبا بی‌اثر است. در مقادیر سمی و یا در صورت وجود بیماری كبدی ممكن است نیمه عمر این دارو افزایش یابد و به ‌٢ برابر یا بیشتر هم برسد.» وی با اشاره به این كه نیمه عمر یك دارو مدت زمانی است كه طول می‌كشد تا مقدار داروی موجود در بدن به نصف كاهش یابد، متذكر شد: « در مواردی كه حساسیت به آسپرین وجود دارد و شدت درد خفیف است می‌توان از استامینوفن استفاده كرد.» این داروساز خاطرنشان كرد: « در بیماران هموفیلی و یا در بیمارانی كه سابقه زخم معده دارند و در مبتلایان به برونكواسپاسم (اسپاسم و گرفتگی نایژه) كه با مصرف آسپرین وضعیت آنان تشدید می‌شود، مصرف استامینوفن ترجیح داده می‌شود.» وی با اشاره به نقش درمانی این دارو همراه با داروی پروبنسید در درمان نقرس افزود:« مصرف استامینوفن در اطفال مبتلا به عفونتهای ویروسی مانند آبله‌مرغان، نسبت به آسپرین ترجیح داده می‌شود.» كسرایی اضافه كرد: « با تجویز ‌٣٢٥ تا ‌٥٠٠ میلی‌گرم ( چهار بار در روز) استامینوفن می‌توان درد حاد و تب را درمان كرد (در كودكان مقادیر كمتری نیاز است).» وی با بیان این كه عوارض جانبی استامینوفن در مقادیر درمانی، افزایش خفیفی در آنزیم‌های كبدی ( كه معمولا بدون ظهور زردی است) دارد و با قطع دارو برگشت‌پذیر است، یادآور شد: « در مصرف استامینوفن با مقادیر زیاد، گیجی، حالت تحریك و عدم آگاهی از زمان و مكان مشاهده می‌شود و مصرف مقادیر بسیار زیاد آن سبب مرگ در اثر آسیب كبدی می‌شود.» كسرایی خاطرنشان كرد: « علائم زودرس آسیب كبدی شامل تهوع، استفراغ، اسهال و درد شكم است و در مصرف این دارو بر خلاف آسپرین، خونریزی گوارش گزارش نشده است، در بیماران مبتلا به ناراحتی كبدی مصرف استامینوفن باید با احتیاط صورت بگیرد.» وی متذكر شد: « استامینوفن یكی از شایعترین داروها در خودكشی یا مسمومیت اتفاقی( به تنهایی یا همراه با سایر داروها) است و در مسمومیت با استامینوفن بیمار ابتدا بدون علامت بوده و یا دچار علائم خفیف گوارشی مثل تهوع، استفراغ است.» كسرایی یادآور شد: « پس از ‌٢٤ تا ‌٢٦ ساعت علایم آسیب كبدی كه شامل افزایش آنزیم‌های كبدی است بروز كرده و در موارد شدید نارسایی بسیار شدید كبدی روی می‌دهد كه منجر به مرگ می‌شود و نارسایی كلیوی نیز ممكن است روی دهد.» وی افزود: « پادزهر مسمومیت با استامینوفن، استیل سیستئین است كه باید حتی‌الامكان در هشت تا ‌١٠ ساعت نخست مسمومیت با استامینوفن تجویز و مصرف شود.» كسرائی با اشاره به اینكه این دارو با داروهایی مثل وارفارین و سولفین پیرازون تداخل دارویی دارد متذكر شد: « استامینوفن با باوارفارین تداخل دارویی داشته و اثر این تداخل خطر خونریزی با وارفارین را افزایش می‌دهد و بیمارانی كه وارفارین و سایر داروهای ضد انعقادی از دسته كومارینها را مصرف می‌كنند باید مصرف استامینوفن را محدود كنند.» وی خاطرنشان كرد: « مصرف استامینوفن در بیمارانی كه سولفین پیرازون مصرف می‌كنند خطر سمیت كبدی ناشی از استامینوفن را افزایش می‌دهد.» كسرایی تصریح كرد: « تجویز همزمان و طولانی مدت باربیتوراتها، كاربامازپین، فنی‌توئین و ریفامپین ممكن است احتمال سمیت مزمن كبدی را افزایش دهد. مصرف طولانی مدت و بیش از حد الكل همراه با استامینوفن خطر سمیت كبدی را بدنبال دارد.» كسرایی یادآور شد: « استامینوفن را می‌توان با معده خالی و نیز همراه با غذا تجویز نمود و مصرف همزمان این دارو با غذاهای غنی از كربوهیدات ( مثل نان و برنج و ...) سرعت جذب دارو را به طور چشمگیری به تعویق می اندازد.» وی تصریح كرد: « این دارو باید در ظروف مقاوم به نور و در دمای اتاق ترجیحا بین ‌١٥ تا ‌٣٠ درجه‌سانتیگراد نگهداری شود مگر این كه دستور دیگری داده شده باشد.» كسرایی خاطرنشان كرد: « از مصرف سایر داروهای حاوی استامینوفن بدون توصیه پزشك همراه با این دارو، خودداری شود و این دارو نباید بدون دستور پزشك برای تب‌پایدار، طولانی‌تر از سه روز و برای تب بالاتر از ‌٥/٣٩ درجه سانتیگراد مصرف شود. همچنین نباید در ‌٢٤ ساعت بیشتر از پنج بار به كودكان داده شود (مگر اینكه توسط پزشك تجویز شود). مصرف مقادیر زیاد و طولانی مدت استامینوفن می‌تواند منجر به آسیب كبد و سایر اثرات سمی گردد.» كسرایی در رابطه با مصرف استامینوفن در دوران بارداری اظهار كرد: « مطالعات بر روی حیوانات حاكی از عارضه جانبی این دارو در دوران بارداری بر روی جنین است ولی مطالعات كافی در زنان باردار انجام نشده است.» وی متذكر شد: « موارد منع استامینوفن شامل حساسیت مفرط به استامینوفن یا فناسنین، كودكان زیر سه سال ( مگر اینكه توسط پزشك دستور داده شود) و تجویز مكرر در بیماران مبتلا به آنمی یا بیماری كبدی است.» كسرایی با اشاره به این كه مصرف این دارو در دوران حاملگی یا در مادران شیرده ثابت نشده، خاطرنشان كرد: « اشكال دارویی استامینوفن در بازار دارویی ایران به صورت قرص جویدنی (‌٨٠mg)، قرص ‌٣٢٥mg، محلول خوراكی ‌١٢٥mg/‌٥ml، قطره خواركی ‌١٠٠mg/ml، شیاف كودكان ‌١٢٥mg و شیاف بزرگسالان ‌٣٢٥mg است.»